Een half jaar geleden begon je vol goede moed aan je nieuwe baan. Andere werkgever, nieuwe collega's en een functie die op papier precies klopte. En nu zit je in een overleg en herken je het gevoel. Iedereen kijkt naar jou als er iets geregeld moet worden, je zegt weer ja voordat je erover hebt nagedacht en op vrijdag ben je net zo moe als in je vorige baan.
Waarschijnlijk zoek je de oorzaak bij jezelf. Ik ben ook nooit tevreden. Ik heb gewoon weer de verkeerde baan gekozen. Of misschien bestaat die baan die wél klopt helemaal niet.
Vaak ligt het minder aan de baan dan aan de manier waarop je kiest. Je kiest wat vertrouwd voelt en wat je goed kunt. Daarmee neem je ongemerkt hetzelfde patroon mee naar je nieuwe werk. Daar zoekt het al snel zijn oude plek weer op.
Hoe je in een patroon belandt
Veel loopbanen beginnen met een kans. Iemand vroeg of je iets wilde oppakken, je stapte ergens in en het voelde vertrouwd. Omdat je het kon, ging je ermee door. Dat is logisch en het heeft je waarschijnlijk ook veel gebracht.
Alleen zegt het weinig over de vraag of het je nog steeds voldoening geeft. Wie ergens goed in is, krijgt er vaak meer van. Ben je degene die overzicht houdt, dan belanden de complexe dossiers bij jou. Kun je mensen goed meenemen, dan volgt al snel de vraag of je leiding wilt geven. Los jij problemen op voordat anderen ze zien, dan word je onmisbaar. Zo wordt een kwaliteit langzaam een vaste rol.
En die rol neem je mee. Ook in een nieuwe baan stap je makkelijk weer in hetzelfde gedrag, omdat het vertrouwd is en omdat je omgeving het al snel van je gaat verwachten.
Je cv vertelt vooral wat je kunt
Bij een nieuwe baan begin je meestal bij je cv. Je zoekt vacatures die aansluiten op je ervaring. Werkgevers kiezen jou om wat je al hebt laten zien. Dat is verstandig. Maar juist daardoor kies je vaak opnieuw voor hetzelfde.
Reflact maakt onderscheid tussen je prestatiekracht en je natuurlijke kracht. Je prestatiekracht is wat je goed kunt, vaak ontwikkeld omdat het nodig was. Je natuurlijke kracht is gedrag dat je van nature makkelijk afgaat en dat je energie geeft.
Je cv vertelt waar je ervaring ligt. Het vertelt niet automatisch waar je het best tot je recht komt.
Kies je een volgende baan vooral op basis van je cv, dan is de kans groot dat je opnieuw wordt gewaardeerd om wat je altijd hebt gedaan. Het werk speelt zich af in een andere omgeving. Tegelijkertijd houd jij je patronen in stand.
Een patroon is geen fout in je karakter
Een patroon is gedrag dat ooit goed werkte en daardoor vanzelfsprekend is geworden. Het hielp je vooruit, leverde waardering op of zorgde ervoor dat je aan verwachtingen voldeed. Daarom verdwijnt het niet door jezelf voor te nemen dat je het voortaan anders doet. Je moet het eerst zien.
Wat Maartje ontdekte
Hoe het helpt om eerst je patroon te zien en dan pas te kiezen, laat het verhaal van Maartje zien. Ik begeleidde haar in haar eerste loopbaanfase. Ze deelde haar ervaring eerder op mijn website.
Maartje rolde na haar studie direct in haar eerste baan. Een goede baan met leuke collega's. Toch merkte ze al snel dat ze haar werk prima vond, maar er niet met plezier naartoe ging. Toen ze rondkeek naar andere banen, ontdekte ze dat ze geen idee had wat ze dan wel leuk zou vinden.
Ze besloot niet meteen te gaan jobhoppen, maar eerst te onderzoeken wat echt bij haar paste. Uit haar traject kwam naar voren dat de aspecten van haar baan niet goed aansloten bij haar natuurlijke krachten. “Dit was even slikken”, vertelde ze later, “maar al vrij snel ging de knop om en had ik een duidelijke visie teruggevonden.”
Had Maartje meteen een nieuwe vacature gekozen, dan was de kans groot geweest dat ze opnieuw voor iets had gekozen wat ze kon. Nu wist ze waar ze naartoe wilde.
Wat werkgever en kandidaat elkaar vaak niet vragen
Een goede match voor een nieuwe baan of een volgende stap vraagt dat beide partijen eerlijk onderzoeken wat er op een gewone werkdag gaat veranderen. In veel gesprekken gaat het vooral over ervaring en resultaten. Hoe een gewone dinsdag eruitziet, komt veel minder aan bod.
Ben je kandidaat, vraag dan door. Welke taken vullen het grootste deel van de week? Met wie werk je het meest samen? Wat wordt er van je verwacht als het druk is? Zo zie je of de nieuwe baan iets anders van je vraagt, of vooral dezelfde rol in een nieuwe omgeving.
Ben je werkgever of leidinggevende, kijk dan verder dan het cv. Vraag ook naar het werk dat iemand energie gaf en naar het werk dat vooral moeite kostte. Iemand die precies doet wat zijn vorige baan vroeg, is niet automatisch iemand die dat bij jou nog jaren met plezier blijft doen.
Eerst begrijpen, dan kiezen
Wil je iets anders, dan helpt het om eerst bij jezelf te rade te gaan. Met deze vragen begin ik zelf altijd:
- Waarom wil je iets anders?
- Waar ben je naar op zoek wat er nu niet is?
- Herken je dit gevoel uit eerdere banen?
- Wanneer voelde werk wél goed?
- Is er iets in je huidige baan wat moet veranderen om te kunnen blijven?
Daarna kun je veel concreter kijken naar rollen, werkgevers en werkomgevingen. Soms blijkt een andere werkgever de beste stap. Soms een andere rol binnen dezelfde organisatie. En soms blijkt dat vooral de manier waarop je je baan invult moet veranderen.
Het doel is niet om ieder patroon weg te werken. Dat lukt ook helemaal niet. Wel kun je leren het te herkennen voordat het opnieuw voor jou kiest. Dat begint met terugkijken.